ห้องยามาค่ะ :)

โดย : ภญ.จิรนันท์ พันธุ์บุตร

สมมติว่าคุณยาย-คุณตามารับยาที่ OPD แล้วถามคุณเภสัชกรหรือคุณพยาบาลว่า

“ยาเม็ดที่บ้านเหลือเยอะมาก .. บางอย่างเก็บมาสามปีแล้ว .. สิเฮ็ดจั่งได๋ดี ?”

เจอกับคำถามแบบนี้คุณๆจะมีวิธีแนะนำเรื่องการกำจัดยาอย่างไรดีคะ : )

ถ้าเป็นยาที่เหลือในโรงพยาบาลยังพอจะโทรถามฝ่าย IC (Infectious Control)

ผู้เชี่ยวชาญด้านการกำจัดขยะได้ .. แต่ในกรณียาค้างยาเหลือที่บ้านผู้ป่วยจะมีวิธีจัดการอย่างไร ..

มาไขข้อข้องใจกันดังต่อไปนี้ค่ะ 

เมื่อเดือนตุลาคมที่ผ่านมา FDA สหรัฐอเมริกา ได้ตีพิมพ์บทความสำหรับผู้บริโภคในเรื่อง

“How to dispose of unused medicines” ซึ่งแปลเป็นไทยได้ความว่า “ยาที่ไม่ใช้แล้วจะทิ้งกันอย่างไร”

..แนวทางที่กล่าวไว้คงพอที่จะนำมาประยุกต์ใช้ในการแนะนำผู้ป่วยบ้านเราได้คร่าวๆ

ก่อนที่องค์การอาหารและยาของประเทศไทยจะออกแนวทางปฏิบัติที่ชัดเจนต่อไป (ได้แต่หวังไว้เช่นนั้น)  

ในบทความกล่าวไว้ว่า ..

·       วิธีที่ดีที่สุดคือให้ผู้ป่วยนำยากลับมาคืนที่โรงพยาบาล (take-back program) เพื่อให้ได้รับการกำจัดที่ถูกต้อง แต่อย่างไรก็ตามเบื้องต้นแล้วยาโดยส่วนมากสามารถทิ้งลงในถังขยะทั่วไปได้แต่ต้องดูให้แน่ใจว่ายาเหล่านั้นไม่ใช่ยาที่มีวิธีการกำจัดแบบเฉพาะเจาะจงซึ่งกรณีนี้จะระบุชัดเจนในฉลากยา (ยกตัวอย่างเช่น มอร์ฟีนแบบเม็ด/ไดอะซีแพมแบบสวนทวารหนัก/เฟนทานิลแบบแผ่นแปะ ยาเหล่านี้ให้กำจัดโดยทิ้งลงชักโครกแล้วกดล้าง .. ซึ่งหมายถึงทำลายแบบเดียวกับอุจจาระนั่นเอง: ))

·       นอกจากยาที่มีการกำจัดแบบพิเศษแล้ว .. ยาโดยส่วนมากสามารถทิ้งในถังขยะทั่วไปในครัวเรือนได้ โดยต้องปฏิบัติดังนี้o      แกะเม็ดยา/เทเม็ดยายาออกจากซองหรือภาชนะบรรจุแล้วทิ้งเม็ดยาลงผสมในขยะหรือเศษอาหารที่จะทิ้ง ทั้งนี้เพื่อไม่ให้สีของซองยา/ห่อยาดึงดูดใจคนอื่น/เด็ก/สัตว์เลี้ยง เพื่อป้องกันการหยิบไปเล่นหรือรับประทานต่อo      ทิ้งขยะที่ปนเม็ดยานั้นลงในถุง/กระป๋องแล้วปิดให้มิดชิดไม่ให้ฉีกขาดหรือล้นออกo      นำทิ้งถังขยะเทศบาลหรือทำการฝัง/เผาตามแต่วิธีการของแต่ละชุมชน

·       ข้อแนะนำอื่นๆเพิ่มเติมที่ควรให้แก่ผู้ป่วยคือ o      ก่อนทิ้งยา/ภาชนะให้ทำลายฉลากเพื่อไม่ให้อ่านได้ทั้งนี้ป้องกันการนำไปใช้ต่อและปกปิดความลับเรื่องการเจ็บป่วยของตัวผู้ป่วยเองo      ห้ามแบ่งยาให้เพื่อนใช้ ยาที่ได้ผลดีต่อผู้ป่วยคนหนึ่งอาจเป็นอันตรายต่อผู้ป่วยรายอื่นได้ หวังว่าสิ่งที่นำมาฝากในวารสารฉบับนี้คงพอเป็นแนวทางสำหรับบุคลากรในการแนะนำเบื้องต้นแก่ผู้ป่วยได้ ทั้งนี้ข้อสำคัญที่ต้องแจ้งผู้ป่วยทราบคือหากมีปัญหาสงสัย/ไม่แน่ใจให้สอบถามเภสัชกรก่อนทุกครั้ง : )

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------ReferenceHow to dispose of unused medicines. (revised October,14 2009; cited November 22, 2009). Available from: http://www.fda.gov/ForConsumers/ConsumerUpdates/ucm101653.htm